เมล็ดพันธุ์อินทรีย์


ปรับปรุงข้อมูล : 4/12/2561 15:33:56     อ่าน : 2389

โครงการขยายผลการผลิตพันธุ์พืชและเมล็ดพันธุ์อินทรีย์แก่เกษตรกร

ผู้รับผิดชอบโครงการ : ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ฉันทนา วิชรัตน์

หลักการและเหตุผล :

     ความต่อเนื่องของโครงการขยายผลการผลิตพันธุ์พืชและเมล็ดพันธุ์อินทรีย์แก่เกษตรกร ในระยะเวลา 4 ปีที่ผ่านมา (2557-2560) ก่อให้เกิดการวางรากฐานระบบการผลิตเมล็ดพันธุ์ผักอินทรีย์ ซึ่งได้แก่ระบบการบริหารจัดการแปลงอินทรีย์ตามมาตรฐานสากล เพื่อการผลิตเมล็ดพันธุ์ผักอินทรีย์แห่งแรกของประเทศไทย ที่ครอบคลุมกระบวนการทั้งหมดตั้งแต่การจัดการดินเพื่อผลิตเมล็ดพันธุ์ผัก ทั้งในสภาพแปลงเปิดและในสภาพโรงเรือน การเพาะกล้า การอนุบาลต้นกล้า การปลูก การดูแลรักษา การควบคุมป้องกันกำจัดโรคแมลง การเก็บเกี่ยว การลดความชื้น การทำความสะอาดเมล็ดพันธุ์ การทดสอบคุณภาพเมล็ด การบรรจุ การเก็บรักษา โดยมีพืชผักที่สามารถผลิตเมล็ดได้มากกว่า 20 ชนิด อีกทั้งได้ศึกษาความเป็นไปได้ที่จะบริหารจัดการเพื่อให้เกิดความยั่งยืนของโครงการ โดยการทดสอบระบบการจัดจำหน่าย การคำนวณต้นทุนการผลิตเมล็ดพันธุ์ ซึ่งพบว่ามีความเป็นไปได้สูงในการพัฒนาสู่การผลิตเมล็ดพันธุ์ผักอินทรีย์คุณภาพดีให้บริการ(จำหน่าย) แก่เกษตรกรผู้ผลิตผักสดอินทรีย์ทั้งในระบบอุตสาหกรรมผักสด และการผลิตผักสดของเกษตรกรทั่วไป ซึ่งพบว่ามีความต้องการเมล็ดพันธุ์สูงมาก แต่อย่างไรก็ตามระบบการบริหารจัดการด้านการตลาดเมล็ดพันธุ์ผักอินทรีย์ เป็นงานที่เป็นวิทยาศาสตร์ร่วมกับศาสตร์ด้านการตลาด ซึ่งต้องมีมืออาชีพเข้ามาบริหารจัดการ ในปีงบประมาณ 2560 ทางโครงการได้จัดทำการทดสอบการจัดจำหน่ายเมล็ดพันธุ์ผักอินทรีย์โดยการผลิตของโครงการและจัดจำหน่ายโดยเอกชน ซึ่งจะดำเนินการต่อเนื่องเป็นระยะเวลา 2 ปี (2560-2561) การดำเนินการดังกล่าวนับว่าเป็นอีกก้าวหนึ่งของการสร้างความยั่งยืนในโครงการนี้
     สำหรับในปี 2561 นั้น นอกจากการต่อยอดสู่ความยั่งยืนตามที่กล่าวมาแล้ว โครงการฯ จะดำเนินการส่งเสริมและประชาสัมพันธ์ให้ทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้องได้รับทราบและมาใช้บริการของมหาวิทยาลัยแม่โจ้ โดย
     1. กิจกรรมการผลิตเมล็ดพันธุ์ผักอินทรีย์มหาวิทยาลัยแม่โจ้
โครงการนี้เป็นโครงการเดิมที่จะต้องมีความต่อเนื่องยาวนานตลอดไป โดยมีพื้นที่ในการผลิต 5 ไร่ มีกระบวนการการผลิตอย่างครบถ้วน เป็นสถานที่ต้นแบบในการเรียนรู้ด้านการผลิตเมล็ดพันธุ์ผักอินทรีย์ แก่ นักศึกษา นักวิชาการ เกษตรกรและประชาชนทั่วไป ซึ่งในแต่ละปีที่ผ่านมาจะมีผู้มาใช้บริการมากกว่า 1,000 คน
สิ่งที่จะได้รับจากกิจกรรมนี้ คือ 1) การรักษาระบบการบริหารจัดการงานด้านเมล็ดพันธุ์ผักอินทรีย์ เพื่อการบริการให้กับนักศึกษาเกษตรกร นักวิชาการและประชาชน 2) ผลพลอยได้จากการดำเนินการ สามารถสร้างรายได้ เพื่อใช้การบริหารจัดการในอนาคต หลังการจบสิ้นโครงการ 3) เป็นสถานที่เพื่อการเรียนการสอน การวิจัย และการบริการวิชาการ ได้แก่ นักศึกษาและบุคลากรหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
     2. กิจกรรมการจัดโครงการฝึกอบรม
เนื่องจากในระยะเวลาตั้งแต่ปี 2557 เป็นต้นมาทางโครงการได้จัดอบรมโครงการดังกล่าวมาอย่างต่อเนื่อง แต่พบว่ายังไม่พอเพียงกับความต้องการและมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างเห็นได้ชัด ดังนั้นในปี 2561 จึงได้จัดเพิ่มการอบรมดังกล่าวขึ้นอีก โดยมีการแบ่งประเภทผู้เข้ารับการอบรมให้มีความชัดเจน ได้แก่ กลุ่มนักวิชาการ กลุ่มเกษตรกร และกลุ่มประชาชนทั่วไป
สิ่งที่จะได้รับจากกิจกรรมนี้ คือ 1) เผยแพร่องค์ความรู้ด้านการผลิตเมล็ดพันธุ์ผักอินทรีย์ของมหาวิทยาลัยแม่โจ้ 2) เกษตรกรสามารถพึ่งพาตนเองด้านเมล็ดพันธุ์ได้ในระดับหนึ่ง 3) นักวิชาการที่เข้ารับการอบรมสามารถนำไปถ่ายทอดความรู้ต่อได้
     3. กิจกรรมการสร้างเครือข่ายผู้ผลิตเมล็ดพันธุ์ผักอินทรีย์อย่างมืออาชีพ
การเติบโตและความยั่งยืนของโครงการคือจะต้องมีเมล็ดพันธุ์ในปริมาณและคุณภาพ ที่สามารถจะสร้างรายได้ให้กับโครงการนำไปใช้การบริหารจัดการ ซึ่งประกอบด้วยบุคลากร การจัดการครุภัณฑ์ การจัดการผลิตเมล็ดพันธุ์ การตรวจสอบคุณภาพการประชาสัมพันธ์ รวมถึงการบูรณาการสู่การเรียนการสอน การวิจัยและการบริการวิชาการ การสร้างเครือข่ายที่มีคุณภาพถือว่ามีความสำคัญอย่างยิ่ง สำหรับในปี 2557-2560 ที่ผ่านมา ได้สร้างเครือข่ายไว้ที่อำเภอแม่ออน ส่วนในปี 2561 จะมีการเพิ่มในอำเภอดอยสะเก็ด และอำเภอแม่แตง ซึ่งเป็นผู้ผ่านการอบรมและทดสอบจากคณะทำงานของโครงการในการคัดเลือก สำหรับการสร้างเครือข่ายจะเน้นคุณภาพคนที่เข้าร่วมเป็นหลัก
สิ่งที่จะได้รับจากกิจกรรมนี้ คือ 1) เกษตรกรที่มีศักยภาพพอได้รับการพัฒนาสู่ผู้ผลิตเมล็ดพันธุ์ผักอินทรีย์มืออาชีพในเครือข่ายของมหาวิทยาลัยแม่โจ้ 2)มหาวิทยาลัยแม่โจ้มีผลผลิตเมล็ดพันธุ์เพื่อบริการให้กับเกษตรกรมากขึ้น 3) มหาวิทยาลัยแม่โจ้มีพื้นที่ภายนอกสำหรับบูรณาการการเรียนรู้ การเรียนการสอน การวิจัย ด้านการผลิตเมล็ดพันธุ์ผักอินทรีย์
     4. กิจกรรมส่งเสริมการปลูกผักสวนครัวและเก็บเมล็ดพันธุ์ไว้ใช้เอง
โดยจัดทำชุดเมล็ดพันธุ์ผักสวนครัวอินทรีย์ จำนวน 100,000 ชุด กระจายให้กับเกษตรกรทุกจังหวัดในประเทศไทยผ่านทางสำนักงานเกษตรจังหวัด ซึ่งแต่ละชุดประกอบด้วยเมล็ดพันธุ์ผักอินทรีย์ จำนวน 5 ชนิด, เอกสารการปลูกผักสวนครัวอินทรีย์และเอกสารประชาสัมพันธ์โครงการ
สิ่งที่จะได้รับจากการกิจกรรมนี้ คือ 1) การเผยแพร่ประชาสัมพันธ์งานด้านการผลิตเมล็ดพันธุ์อินทรีย์ของมหาวิทยาลัยแม่โจ้ 2) การเผยแพร่สายพันธุ์พืชของมหาวิทยาลัยและเมล็ดพันธุ์ผักอินทรีย์คุณภาพดีแก่ประชาชนทั่วไป เพื่อการปลูกผักสวนครัวอินทรีย์ในประเทศไทย จำนวน 100,000 ครอบครัว
     5. เข้าร่วมประชุมทางวิชาการ
ประเทศไทยเป็นแหล่งผลิตเมล็ดพันธุ์ที่ดีแห่งหนึ่งของโลก เนื่องจากมีสภาพภูมิอากาศทั้งร้อนและเย็นเหมาะแก่การผลิตเมล็ดพันธุ์ รวมทั้งเกษตรกรรายย่อยมีความสามารถในการเพาะปลูก อุตสาหกรรมเมล็ดพันธุ์ได้สร้างคุณประโยชน์ให้แก่ประเทศไทยและเกษตรกรไทย ในปัจจุบันได้มีการวิจัยและพัฒนาปรับปรุงสายพันธุ์ รวมทั้งใช้เทคโนโลยีชีวภาพที่มีบทบาทต่อการเพิ่มคุณภาพและผลผลิตต่อไร่ เพื่อตอบสนองความต้องการของตลาดที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วและเป็นการเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของเมล็ดพันธุ์จากประเทศไทย สมาคมเมล็ดพันธุ์แห่งประเทศไทยจึงได้ริเริ่มเป็นตัวกลางในการจัดการประชุมทางวิชาการเมล็ดพันธุ์พืชแห่งชาติ โดยมีสถาบันอุดมศึกษาที่เปิดสอนด้านวิทยาการเมล็ดพันธุ์ต่างหมุนเวียนเป็นเจ้าภาพในการจัดประชุม
สิ่งที่ได้รับจากกิจกรรมนี้ คือ เผยแพร่ความรู้ ประชาสัมพันธ์การผลิตเมล็ดพันธุ์ผักอินทรีย์ของโครงการขยายผลการผลิตพันธุ์พืชและเมล็ดพันธุ์อินทรีย์แก่เกษตรกร พร้อมทั้งแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับเกษตรกร นักศึกษา นักวิจัย นักวิชาการจากภาครัฐและภาคเอกชน

วัตถุประสงค์ :

  1. เพื่อบริหารจัดการต้นแบบการผลิตเมล็ดพันธุ์ผักอินทรีย์แบบครบวงจร
  2. เพื่อสร้างเครือข่ายเกษตรกรผู้ผลิตเมล็ดพันธุ์ผักอินทรีย์
  3. เพื่อบริการในการตรวจสอบคุณภาพเมล็ดพันธุ์อินทรีย์
  4. เพื่อจัดอบรมให้ความรู้แก่เกษตรกร ผู้สนใจจากภาครัฐและภาคเอกชน
  5. เพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้ ศึกษาดูงานของนักศึกษา เกษตรกร นักวิชาการ บุคลากรทั้งภายในและภายนอกมหาวิทยาลัย รวมถึงหน่วยงานจากต่างประเทศ
  6. เพื่อเผยแพร่องค์ความรู้ ประชาสัมพันธ์ การผลิตเมล็ดพันธุ์ผักอินทรีย์ในงานประชุม งานสัมมนาทางวิชาการและในรูปแบบต่างๆ
  7. เพื่อบูรณาการการเรียนการสอน งานวิจัยและการบริการวิชาการให้กับหลักสูตรต่างๆ ของมหาวิทยาลัยและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
  8. เพื่อนำร่องโครงการทดสอบระบบการตลาดเมล็ดพันธุ์ผักอินทรีย์ที่ผลิตโดยมหาวิทยาลัยแม่โจ้ จัดจำหน่ายโดยภาคเอกชน
  9. เพื่อติดตามเกษตรกรหลังการอบรมและนำเมล็ดพันธุ์ผักอินทรีย์ไปใช้ รวมถึงการสร้างเครือข่าย
  10. เพื่อส่งเสริมการปลูกผักสวนครัวและเก็บเมล็ดพันธุ์ไว้ใช้เอง

 

เครือข่ายเกษตรกรตามกิจกรรมติดตามเกษตรกรหลังการอบรม รวมถึงนำเมล็ดพันธุ์ผักอินทรีย์ไปใช้และสร้างเครือข่ายใหม่ :

1) บริษัท มั้งกี้ ออร์แกนิค ฟาร์ม อ.ดอยสะเก็ด จ.เชียงใหม่
2) บริษัท ปลูกผักเพราะรักแม่ จำกัด (โอ้กะจู๋) อ.สันทราย จ.เชียงใหม่
3) บริษัท เจเอส อะโกร จำกัด (เอกอีเอกเอ้ก ฟาร์ม) ต.ท่าศาลา อ.เมือง จ.เชียงใหม่
4) คุณศรัณยา กิตติคุณไพศาล ประธานกลุ่มเกษตรอินทรีย์วิถีธรรมชาติเชียงดาว (กลุ่มม่วนใจ๋) ต.แม่นะ อ.เชียงดาว จ.เชียงใหม่
5) นายธีรวัฒน์ เสื้อมาและนางขบวน เสื้อมา เกษตรกรที่ทำเกษตรอินทรีย์ ต.เมืองงาย อ.เชียงดาว จ.เชียงใหม่
6) นายอนุศิลป์ อินต๊ะพันธุ์และนายปกรณ์ บังเมฆ ต.ดู่พงษ์ อ.สันติสุข จ.น่าน
7) นางจงกล พารา เกษตรกรจังหวัดของแก่น
8) นายประเสริฐ คมกล้า เกษตรกรจังหวัดมหาสารคามศูนย์ผลิตข้าวกล้องอินทรีย์
9) นางประสาน พาโคกทม บ้านจานใต้เกษตรกรอำเภอปทุมรัตน์ จ.ร้อยเอ็ด
10) นางลัดดา พันช์ศรี เกษตรกร ต.ดงมะไฟ อ.ทรายมูล จ.ยโสธร (กลุ่มวิสาหกิจชุมชนผลิตปุ๋ยอินทรีย์และข้าวอินทรีย์บ้านคำครตา)
11) นายสวาท อุปฮาด อ.น้ำพอง จ.ขอนแก่น (เกษตรกรปลูกผักสดอินทรีย์ผสมผสาน)
12) ร้อยตรีนิคม เพชรผา เกษตรกรกลุ่มข้าวคุณค่าชาวนาคุณธรรม อ.ป่าติ้ว จ.ยโสธร
13) นางสมทรง แสวงดี จ.ยโสธร
14) นายพาทิน จันทะสิงห์ เลขานุการตลาด เครือข่ายวิสาหกิจชุมชนเกษตรกรรมยั่งยืนน้ำอ้อม อ.ค้อวัง จ.ยโสธร
15) นายศรีแพ ดวงแก้วเรือน, นายวิโรจน์ อินต๊ะ, นายพัฒน์ อภัยมูล และนางสาวมันทนา อภัยมูล สหกรณ์แม่ทายั่งยืน อ.แม่ออน จ.เชียงใหม่
นายกวียุทธ พรมชาวนา ต.สันโป่ง อ.แม่ริม จ.เชียงใหม่ (เกษตรอินทรีย์ผสมผสาน)

 

ติดต่อโครงการ :

ศูนย์การเรียนรู้การผลิตเมล็ดพันธุ์ผัก เกษตรอินทรีย์ มหาวิทยาลัยแม่โจ้  โทร. 0910705757

Facebook: ศูนย์การเรียนรู้การผลิตเมล็ดพันธุ์ผัก เกษตรอินทรีย์ มหาวิทยาลัยแม่โจ้